Organizacja lekcji

  Lekcja muzealna

Lekcje muzealne
przygotowane w Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów

1. Elementy biografii twórczej Jarosława Iwaszkiewicza w kontekście stawiskiego domu

Lekcja odbywa się w formie oprowadzenia po domu pisarza, elementy biografii przeplatane są historiami związanymi z powstaniem wybranych utworów i osobami, które przewinęły się przez życie Iwaszkiewicza i Stawisko, i stały się pierwowzorami postaci literackich w jego utworach. W zależności od wieku i przygotowania grupy omawia się zagadnienie warsztatu literackiego pisarza. Na potrzeby lekcji eksponowane są pierwsze wydania utworów, a nawet rękopisy Iwaszkiewicza.

Lekcję prowadzą: Ewa Cieślak / Robert Papieski
Grupa wiekowa: wszyscy

2. Stawisko Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów – miejsce szczególnych związków literatury i muzyki

Oprowadzanie po Stawisku połączone z prelekcją nt. historii domu Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów jako miejsca, w którym szczególnym kultem darzono od zawsze dwie sztuki: literaturę i muzykę. Przyjaźń Anny i Jarosława  Iwaszkiewiczów z wybitnymi pisarzami (skamandryci, Jerzy Liebert, Krzysztof Kamil Baczyński, Czesław Miłosz), jak i z artystami muzykami (Karol Szymanowski, Artur Rubinstein, Witold Lutosławski, Andrzej Panufnik, Zygmunt Mycielski) oraz ich obecność w tym domu zaważyła i waży do dziś na atmosferze Stawiska.

Lekcję prowadzi: Robert Papieski
Lekcja dostępna również w języku rosyjskim 
Grupa wiekowa: od gimnazjum

3. Grupa Skamander i Jarosław Iwaszkiewicz

Historia grupy poetyckiej połączona z elementami biografii twórczej jej przedstawicieli ze szczególnym uwzględnieniem osoby Jarosława Iwaszkiewicza. Lekcja prowadzona jest metodą wykładu, wzbogacają ją:
- prezentacja fragmentów filmu poświęconego grupie Skamander i jej głównym przedstawicielom. Wykorzystano w nim wypowiedzi historyków literatury, a także recytacje utworów skamandrytów w wykonaniu znanych aktorów. (Film nagrany został w autentycznych wnętrzach epoki międzywojnia);
- wystawa pierwodruków i czasopism (zeszyty „Skamandra”, numery „Wiadomości Literackich”, tomiki skamandryckie z dedykacjami, fragmenty korespondencji skamandrytów do J. Iwaszkiewicza).

Lekcję prowadzą: Ewa Cieślak / Robert Papieski
Grupa wiekowa: od liceum

4. Skamandryckie przyjaźnie - życie literackie i towarzyskie w „Aidzie” i „Stawisku”

Lekcja odbywać się będzie w Stawisku i, jeśli zostanie odpowiednio wcześnie zgłoszona, w willi „Aida” (konieczne są ustalenia pracowników Muzeum z obecnymi właścicielami domu).
Lekcja prowadzona jest w formie wykładu. Omawiana jest pokoleniowa wspólnota doświadczeń członków grupy, ich działalność w kawiarni „Pod Pikadorem”, wspólne przedsięwzięcia (zakładanie czasopism, wspólne wystąpienia), uczestniczenie w życiu towarzyskim i intelektualnym ówczesnej Warszawy. Podkreślane są związki przyjaźni skamandrytów z całym środowiskiem intelektualnym i artystycznym, z muzykami, poetami innych grup i pokoleń (m.in. Staff, Boy-Żeleński, Żeromski, Liebert, poeci z grupy „Kwadryga”). Podczas spaceru po Podkowie Leśnej ze Stawiska do willi „Aida” omawiana jest „Literacka mapa Podkowy Leśnej” - przedstawiane są m. in. sylwetki Ireny Krzywickiej, Benedykta Hertza, Stefana Napierskiego, Antoniego Bormana, Mieczysława Rytarda.

Lekcję prowadzą: Ewa Cieślak / Robert Papieski
Grupa wiekowa: od gimnazjum

5. Sztuka Dwudziestolecia Międzywojennego w zbiorach Stawiska

Muzeum Iwaszkiewiczów to nie tylko dom pisarza – oprócz wyposażenia wnętrz pamiętającego czasy Iwaszkiewiczów, przedmiotów używanych przez dawnych mieszkańców, muzeum posiada dużą kolekcję dzieł sztuki. Znaczną jej część stanowi malarstwo, grafika i rzeźba z okresu Dwudziestolecia Międzywojennego. Podczas lekcji przybliżany jest charakter tej epoki, jej główne nurty, założenia, twórcy. Zasadniczą część zajęć poświęcamy na omówienie dzieł z tego okresu eksponowanych w naszym muzeum – dzięki temu do minimum ograniczamy kontakt z reprodukcją, co ważne jest przy poznawaniu historii sztuki.

Lekcję prowadzi: dr Małgorzata Zawadzka
Lekcja dostępna również w języku francuskim 
Grupa wiekowa: wszyscy

6. Życie literackie i kulturalne podczas okupacji na przykładzie Stawiska

Podczas lekcji omawiana jest hitlerowska polityka niszczenia kultury polskiej i reakcja na nią społeczeństwa polskiego, sytuacja w oświacie i szkolnictwie wyższym, przejawy życia kulturalnego w okupowanej Warszawie i Stawisku (spotkania autorskie, koncerty, akademie), podziemny ruch wydawniczy. Cytowane są fragmenty wspomnień Jerzego Andrzejewskiego, Czesława Miłosza, Jerzego Waldorffa (fragmenty nagrań video), utwory Jarosława Iwaszkiewicza, fragmenty wspomnień żony i córki pisarza. Stawisko jest traktowane jako jeden z tych domów w okolicach Warszawy, w których ześrodkowywało się intelektualne życie okupacyjne oraz jako miejsce, w którym udzielano pomocy potrzebującym. Wprowadza się również wątek okupacyjnej twórczości Jarosława Iwaszkiewicza i bywających w Stawisku pisarzy (m. in. Krzysztof Kamil Baczyński, Jerzy Andrzejewski, Pola Gojawiczyńska).
Prezentowane są dokumenty, fotografie, archiwalia i książki.

Lekcję prowadzi Ewa Cieślak
Grupa wiekowa: wszyscy

7. Baczyński w Stawisku

Wykład poprzedza oprowadzenie po domu ze zwróceniem szczególnej uwagi na znaczenie Stawiska w okresie okupacji dla środowiska literackiego i muzycznego. Podczas lekcji omawiane są: biografia Krzysztofa Kamila Baczyńskiego jako przedstawiciela pokolenia, które weszło w dorosłe życie z początkiem II wojny światowej, jego pobyty w Stawisku w czasie okupacji na podstawie relacji Jarosława Iwaszkiewicza, Anny Iwaszkiewicz i Marii Iwaszkiewicz-Wojdowskiej, Jerzego Andrzejewskiego i Stanisława Piętaka, przedstawione są wiersze Baczyńskiego powstałe w Stawisku. Lekcję wzbogacają wiersze Baczyńskiego w wykonaniu Ewy Demarczyk.

Lekcję prowadzi Ewa Cieślak
Grupa wiekowa: od gimnazjum

8. Sandomierz w życiu i twórczości Jarosława Iwaszkiewicza

Lekcja przygotowana na dwu poziomach: dla szkół podstawowych i gimnazjum. Towarzyszy jej wystawa fotografii z sandomierskiego albumu Jarosława Iwaszkiewicza, rękopisów utworów powstałych w Sandomierzu, pamiątek sandomierskich zachowanych w Stawisku.
W czasie lekcji prezentowane są fragmenty utworów (poezja i proza) oraz dzienników Jarosława Iwaszkiewicza, a także korespondencja z sandomierskimi znajomymi (Roman Koseła, Wincenty Burek). Sygnalizowany jest problem inspiracji twórczej. Na życzenie może być również przedstawiony pokaz multimedialny zabytków Sandomierza.
Forma – dialog prowadzących, rozmowa z uczestnikami, czytanie wierszy i fragmentów literackich.

Lekcję prowadzi Ewa Cieślak
Grupa wiekowa: wszyscy

9. Twórczość Jarosława Iwaszkiewicza jako inspiracja dla filmów

Na życzenie nauczycieli można obejrzeć ekranizowane utwory Jarosława Iwaszkiewicza. Pokaz ma służyć próbie porównania tego, co jest utworem literackim a jego ekranizacją. W ramach zajęć warsztatowych (praca z tekstem i obrazem) uczniowie wyszukują odstępstwa interpretacyjne  ekranizacji od literackiego pierwowzoru.

Lekcję prowadzi: Ewa Cieślak / Beata Izdebska-Zybała
Grupa wiekowa: od gimnazjum

10. Muzeum "od kuchni"

Co to jest stan zachowania? Jak opisać eksponat? Do czego służy numer inwentarza? Czy światło może szkodzić? Na te i podobne pytania spróbujemy odpowiedzieć podczas lekcji, której celem jest przedstawienie (w skrócie) na czym polega praca w muzeum i opieka nad zbiorami. Zajęcia zaczynają się od krótkiej części teoretycznej, wzbogaconej o pokaz multimedialny. Podczas części praktycznej będziemy wspólnie oglądać różne rodzaje eksponatów, poznawać zasady ich opisu, oznaczenia, oceniać stan zachowania itp. Dzięki takim „ćwiczeniom” chcemy zaprezentować dzieła sztuki od zupełnie innej strony niż ta, którą dostrzegają zazwyczaj zwiedzający muzea.
Zajęcia są przeznaczone zarówno dla młodszych dzieci, jak i dla młodzieży gimnazjalnej czy licealnej.

Lekcję prowadzi: dr Małgorzata Zawadzka
Lekcja dostępna również w języku francuskim 
Grupa wiekowa: wszyscy

11. „Dzienniki” Jarosława Iwaszkiewicza – dokument epoki czy zwierciadło duszy?

Lekcja zaznajomi uczniów liceum z dwoma obszarami zagadnień. Pierwszy dotyczy pracy edytorskiej nad „Dziennikami” Jarosława Iwaszkiewicza. Omówione zostaną etapy poprzedzające wydanie książki: odczytywanie rękopisów, ich opracowywanie, sporządzanie przypisów. Te pozornie beznamiętne czynności często przypominają działania detektywistyczne, niejednokrotnie wiążą się z zabawnymi zdarzeniami. Drugi zespół zagadnień dotyczy treści „Dzienników”. Jest ona na tyle wielostronna, że nie poddaje się jednoznacznej interpretacji. Zapisy ściśle intymne przeplatają się z komentarzami na temat wydarzeń politycznych, barwne wizerunki środowisk artystycznych sąsiadują z opisami spraw domowych. Podczas wykładu podjęta zostanie próba uporządkowania tego bogactwa tematów. Wykład zamknie prezentacja wybranych rękopisów.

Lekcję prowadzi Robert Papieski
Lekcja dostępna również w języku rosyjskim 
Grupa wiekowa: od liceum

12. Stawiskie zwierzęta

Historia Stawiska i biografie jego mieszkańców: poety Jarosława Iwaszkiewicza, jego żony Anny z d. Lilpop, sióstr Jarosława Heleny i Jadwigi  opowiedziana historiami zwierząt – równoprawnych mieszkańców domu.  Czytane są  fragmenty  książki Anny Iwaszkiewiczowej Nasze zwierzęta  oraz wspominane  opowiadania i wiersze Jarosława Iwaszkiewicza, których bohaterami lub pretekstami do których powstania są stawiskie zwierzęta – psy, koty, konie.
Lekcja ilustrowana jest pokazem fotografii  i rysunków przedstawiającymi zwierzęta – od papugi Kokosi, którą mała Hania  dostała od swego ojca Stanisława Lilpopa w 1911 roku  po ostatniego psa Jarosława Iwaszkiewicza – Migdała.

Lekcję prowadzi Ewa Cieślak
Grupa wiekowa: dla najmłodszych – przedszkolaków i uczniów klas 1-3

13. Fotografia stereoskopowa w zbiorach Stawiska

Fotografia stereoskopowa to specjalna technika pozwalająca na uzyskanie wrażenia trójwymiarowości, ciesząca się dużą popularnością od połowy XIX wieku do lat 30. wieku XX.  Muzeum w Stawisku posiada w swoich zbiorach dwuobiektywowy aparat fotograficzny i przeglądarkę do diapozytywów należące do ojca Anny Iwaszkiewicz, Stanisława Lilpopa, zapalonego fotoamatora, jak również pokaźną kolekcję stereoskopowych zdjęć na szkle jego autorstwa. Lekcja pozwala na dokładne zapoznanie się z tajnikami stereofotografii – omówione są zarówno kwestie techniczne, jak i historyczno-artystyczne aspekty zjawiska. Lekcja wzbogacona jest o pokaz przeźroczy przy użyciu oryginalnego sprzętu z początku XX wieku.

Lekcję prowadzi: dr Małgorzata Zawadzka
Lekcja dostępna również w języku francuskim 
Grupa wiekowa: wszyscy

14. Ciekawe przedmioty w zbiorach Stawiska

Układ i wystrój mieszkalnych pomieszczeń domu Iwaszkiewiczów pozostał w dużej mierze niezmieniony. Pokój stołowy, bibliotekę, sypialnię czy gabinet pisarza wypełniają sprzęty, których przez pół wieku używali mieszkańcy. Kolekcja Muzeum w Stawisku obejmuje więc eksponaty o bardzo różnym charakterze – wśród cennych dzieł sztuki, rękopisów dzieł literackich, fotografii i ciekawych przykładów rzemiosła artystycznego znajdują się liczne przedmioty codziennego użytku. Lekcja ma na celu przybliżenie ich funkcji i historii w kontekście biografii Jarosława Iwaszkiewicza. Może być dostosowana do potrzeb zarówno młodszych dzieci, jak i młodzieży lub osób dorosłych.

Lekcję prowadzi Ewa Cieślak
Grupa wiekowa: wszyscy

15. Anna i Jarosław Iwaszkiewiczowie a Stanisław Ignacy Witkiewicz

Celem lekcji jest omówienie historii znajomości Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów ze Stanisławem Ignacym Witkiewiczem. Uczestnicy zapoznają się m.in. z fragmentami wspomnień i listów oraz z pracami plastycznymi Witkacego znajdującymi się w zbiorach Muzeum w Stawisku. Szczegółowo omówiony zostanie m.in. portret obojga Iwaszkiewiczów namalowany przez Witkacego i ofiarowany im w prezencie ślubnym.

Lekcję prowadzi: dr Małgorzata Zawadzka
Lekcja dostępna również w języku francuskim 
Grupa wiekowa: wszyscy

16. Dawna fotografia w stawiskiej kolekcji

Archiwum ikonograficzne Muzeum w Stawisku mieści ogromny zbiór fotograficzny. Do kolekcji tej zaliczają się zarówno rodzinne zdjęcia pisarza, jak również ciekawe przykłady fotografii reportażowej, portretowej i artystycznej. Najstarsze z nich pochodzą z ostatnich lat XIX wieku, najnowsze – z roku 1980. Na przykładzie stawiskiej kolekcji można więc prześledzić przemiany, jakie zaszły w fotografii w tym blisko stuletnim okresie jej rozwoju i upowszechniania. Lekcja ma na celu zapoznanie uczestników z różnymi technikami fotograficznymi, jak fotografia monochromatyczna i barwna, dagerotypia, autochrom czy fotografia stereoskopowa.

Lekcję prowadzi: dr Małgorzata Zawadzka
Lekcja dostępna również w języku francuskim 
Grupa wiekowa: wszyscy

17. Ukraińskie fotografie Iwaszkiewiczów w zbiorach Muzeum w Stawisku

Jarosław Iwaszkiewicz urodził się i wychował na terenach obecnej Ukrainy. Pochodzi stamtąd pokaźny zbiór fotografii znajdujących się obecnie w kolekcji Muzeum w Stawisku. Przeważają wśród nich zdjęcia amatorskie, robione w domu lub w okolicach domu rodzinnego pisarza w Kalniku, niekiedy podczas wizyt w majątkach krewnych i przyjaciół, a także w Kijowie, gdzie Iwaszkiewicz uczył się w gimnazjum. Jest też – znacznie skromniejsza – grupa zdjęć wykonanych w czasie podróży-powrotów Iwaszkiewicza na Ukrainę w drugiej połowie XX wieku. Podczas lekcji koncentrujemy się na tych „domowych” zdjęciach po to, by spróbować uchwycić intymną relację człowieka-pisarza ze zdjęciem-pamiątką z przeszłości. Zadanie to ułatwił zresztą sam pisarz, pozostawiając wiele tropów w postaci opublikowanych wspomnień, ale także odręcznych notatek na fotografiach czy autorskich kompozycji układanych ze starszych i nowszych zdjęć. Zasadniczą cześć lekcji stanowi pokaz oryginalnych fotografii.

Lekcję prowadzi: dr Małgorzata Zawadzka
Lekcja dostępna również w języku francuskim 
Grupa wiekowa: wszyscy

18. Podkowa Leśna na literackiej mapie Polski

Lekcja unaocznia, że ta niewielka podwarszawska miejscowość zajmuje szczególne miejsce na literackiej mapie Polski. Nie tylko dlatego, że mieszkał tutaj, w Stawisku, jeden z najważniejszych polskich pisarzy XX wieku, goszczący u siebie całą plejadę wybitnych twórców. Okazuje się, że Podkowa Leśna silnie inspirowała także Irenę Krzywicką, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Juliusza Krzyżewskiego czy Bogdana Wojdowskiego.

Lekcję prowadzi Robert Papieski
Lekcja dostępna również w języku rosyjskim 
Grupa wiekowa: od gimnazjum

19. Jarosław Iwaszkiewicz i Ukraina

Lekcja ukazuje, jak ważną rolę odgrywała Ukraina w życiu i twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, który urodził się na Podolu i pierwsze ćwierć wieku swojego życia spędził właśnie na Ukrainie. Tam zadzierzgnął przyjaźnie, które współkształtowały jego charakter, tam zadebiutował jako poeta, tam poznał Karola Szymanowskiego, którego wpływ na pisarstwo Iwaszkiewicza i jego wrażliwość muzyczną był olbrzymi.
Ukraina będzie potem wracać na karty dzieł pisarza w rozmaity sposób: jako wspomnienie konkretnego miejsca lub zdarzenia, jako postać literacka wzorowana na kimś, kto pochodził z Ukrainy.
I sam Iwaszkiewicz będzie wracał na Ukrainę, zawierając nowe przyjaźnie i krzewiąc zainteresowanie polską kulturą.

Lekcję prowadzi Robert Papieski
Lekcja dostępna również w języku rosyjskim 
Grupa wiekowa: od gimnazjum

20. Kultura francuska w zbiorach Stawiska

Anna i Jarosław Iwaszkiewiczowie byli silnie związani z kulturą francuską, często podróżowali do Francji, korespondowali i przyjaźnili się z francuskimi twórcami, zbierali dzieła sztuki. W zbiorach Muzeum w Stawisku znajdują się prace plastyczne artystów francuskich lub tworzących we Francji. Celem lekcji jest omówienie na ich przykładzie podstawowych kierunków francuskiej sztuki i literatury pierwszych dziesięcioleci XX wieku, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na obecność tych zagadnień we wspomnieniach, twórczości i zachowanej korespondencji obojga Iwaszkiewiczów.

Lekcję prowadzi: dr Małgorzata Zawadzka
Lekcja dostępna również w języku francuskim 
Grupa wiekowa: od liceum

 

Termin lekcji muzealnej należy uzgodnić z dwutygodniowym wyprzedzeniem, najlepiej telefonicznie. Lekcja prowadzona jest dla ok. 30 słuchaczy. W przypadku konieczności podziału na kilka grup, istnieje możliwość obejrzenia filmów biograficznych przez oczekującą część grupy.
Możliwe jest też prowadzenie lekcji nr 5 (Sztuka Dwudziestolecia Międzywojennego w zbiorach Stawiska), nr 10 (Muzeum "od kuchni"), nr 13 (Fotografia stereoskopowa w zbiorach Stawiska),nr 15 (Anna i Jarosław Iwaszkiewiczowie a Stanisław Ignacy Witkiewicz) nr 16 (Dawna fotografia w stawiskiej kolekcji), nr 17 (Ukraińskie fotografie Iwaszkiewiczów w zbiorach Muzeum w Stawisku) w języku francuskim oraz lekcji nr 2 (Stawisko Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów – miejsce szczególnych związków literatury i muzyki), nr 11 („Dzienniki” Jarosława Iwaszkiewicza – dokument epoki czy zwierciadło duszy?), nr 18 (Podkowa Leśna na literackiej mapie Polski), nr 19 (Jarosław Iwaszkiewicz i Ukraina) w języku rosyjskim.

Cennik:

Bilet wstępu normalny:   10 zł
Bilet wstępu ulgowy:      8 zł

Opłata za oprowadzanie:   40 zł

Lekcja muzealna:          4 zł od osoby


Kontakt:

tel. 22 758 93 63, fax 22 729-14-21

E-mail:
    stawisko@stawisko.pl
    e.cieslak@stawisko.pl
    r.papieski@stawisko.pl
    mzawadzka@stawisko.pl

Tematy lekcji

 

Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku - wszystkie prawa zastrzeżone